Orreaga 778

Gure iragana ezagutuz, gure oraina ulertuz, gure geroa marraztuz

2014ko ekitaldia

Aurtengo ekitaldiko argazkiak

DSCN0634 DSCN0639 DSCN0675 DSCN0689 DSCN0691 DSCN0694 DSCN0730

Orreaga 2014. Pregoia

Egilea: Joseba Asiron.

1978an, Orreagako guduaren 1200. urtemugan egin zen mugarriaren inaugurazioan, Francoren garaian Nafarroako Foru Aldundiaren lehendakaria izan zen Amadeo Markok pasadizo xelebre bat burutu zuen. Zuetako askok gogoratuko duzue seguru asko. Izan ere, Nafarroan baskoien irrintziak dagoeneko ez zirela entzuten esan zuen.

Recuerdo bien que un periódico de entonces, posteriormente clausurado por orden gubernativa, publicó la noticia con el siguiente titular: “Amadeo Marco no oye los irrintzis de los vascos”. Y ese es, precisamente, uno de los mayores problemas que, como pueblo, los vascones, los vascos, los navarros, hemos tenido y aún tenemos. Las autoridades que ocupan los despachos, las personas importantes, no escuchan nuestros gritos, no oyen las demandas que como pueblo sostenemos.

778. urtean, Iruñea suntsitu ondoren Karlomagno etxera itzultzen ari zenean, euskaldunak kontutan izan balitu, seguru asko ez zuen pairatuko, lurralde hauetan, haren bizitzako porrotik iraingarriena.

Baina, zeintzuk ziren baskoi horiek? Karlomagnok galdetu izan balitu, zer ikasiko zuen erasotzen ari zen herri horretaz?

Baskoiak aski ezagunak ziren Europan. Kristo aurreko II. mendean aipatu ziren lehen aldiz historian. Erromatarrek, Pirinioetako bi aldeetan bizi zirela adierazi zuten, eta ilargi beteko gauetan izenik gabeko jainko bat gurtzen zutela zioten. Gerrarako kaskoa mesprezuz baztertzen omen zuten, eta burruketan mugikortasun handia erakusten zutela esan zuten. Mugikortasun hori dela eta, garai hartako idazle batek, Silio Italicok, esaera bat zabaldu zuen baskoiei buruz: “vasco levis”, hau da, “euskaldun bat bezain bizkorra”.

Par conséquent, au huitième siècle, les Basques étaient au moins mille ans en regardant passer, devant eux, des armées les plus fortes de l’Europe. Habían visto pasar a los cartagineses, y a las legiones romanas que acabaron con los cartagineses. Vieron también pasar a los bárbaros que acabaron con los romanos, así como a los visigodos que surgieron de entre aquellos bárbaros.

Aski ezaguna da hiru mendeetan zehar bisigodoen erregeek baskoiak menperatu zituztela aldarrikatu zutela. Reciario, Eurico, Leovigildo, Recaredo, Gundemaro, Suintila eta Wamba erregeek behintzat, haien kroniketan horrela adierazi zuten V eta VII mendeen artean. Modu honetan adierazten ziguten, hala ere, bakar batek ere ez zuela lortu. Eta honela, 711an musulmanek itsasartea gurutzatu zutenean, penintsularen inbasioari hasiera ematen, Rodrigo, bisigodoen erregea oso urruti dago, baskoiak hamaikagarren aldiz menperatzen saiatzen, eta ezin izan zuen musulmanen konkista garaiz ekidin. Beste modu batez esanda, baskoiekiko erasokortasun eta inperialismo hori izan zen haien erresumaren eroraldia ekarri zuena.

Orreagako guduaren bezperan Karlomagnok galdetu izan balu, baskoien mugikortasun ospetsu hori ezagutuko zuen. Eta jakingo zuen, baita ere, euskaldunak herri inperialista edo konkistatzailea ez izan arren, asko maite zutela haien independentzia. Baina, argi dago, enperadoreak ez zuen entzun, ez zuen jakin nahi izan.

Asko dira historiak eskaintzen dizkion ikasketak ikasteko gogoak erakusten dituenari. L’un d’eux est que les empereurs, les conquérants, les personnes importantes n’écoutent pas les gens, et régissent souvent dans son dos. Mais ces personnes importantes passent, pendant que les gens restent.

Eta bizirauteko, hain zuzen ere, haien aurrean inperiorik boteretsuenak pasatzen mila urte zeramatzaten euskaldunek, haiek ere eboluzionatu behar zutela ikusi zuten, eta beraien proiektu politikoa sortu behar zutela ulertu zuten. Honela, 824an, eta Orreagako gudua ezagutu zuen belaunaldi hura oraindik bizirik zegoela, haien estatu propioa eratu zuten, eta Eneko Aritza, lehen errege euskalduna, ezkutuaren gainean altxatu zuten.

Navarre est l’instrument politique que le peuple Basque a utilisé pour survivre comme peuple. Et il a été aussi un instrument efficace et valide, puisqu’il a servi leurs fins pendant huit siècles, jusqu’à il a été détruit par l’impérialisme qui est venu du sud depuis 1512.

Mundua eta gizartea aldatu da, itxuraz behintzat, eta gaur egun menpekotasun eta zapalketa baliabideak maltzurragoak eta sibilinoagoak dira. Pertsona garrantzitsuek jarraitzen dute euskaldunei entzun gabe, nahiz eta gaur egun ezpaten ordez ezkutaketa, iruzurra eta gezurra erabiltzen den.

Puntu honetatik iparraldera eta hegoaldera zabaltzen den Nafarroa honetako ikasleek erabiltzen dituzten testuliburuetan ez da haien arbasoen historia kontatzen. Bertan agertzen diren protagonista guztiak atzerritarrak dira. Nafarroako museoetan “baskoi” hitza erbesteratua dago, eta aztarnategi arkeologikoetan kultura ofizialeko arkeologoek ez dute oraindik aurkitu baskoitzat har dezaketen gizon edo emakume bakar baten aztarnak. Herrixka bakar bat ere, ezta hilobi bat, arma bat, tresna bat edota zeramika puska txiki bat ere. Ezer ez.

Arrastorik ez, orain dela 2000 urte autore klasikoek, Tito Livio, Claudio Ptolomeo, Plinio Gaztea, Estrabón, Tácito, Avieno edota Silio Itálico bezalako idazle klasikoek aipatu zuten herri baskoi horretatik. 2008an, hiru hilabetez Iruñan paratu zuten erakusketa erraldoi bat, titulu honekin: “los Iberos, nuestra civilización antes de Roma”. Erakusketa hura erakundeen laguntzarekin muntatu zen, eta kultura ofizialeko kideek ez zuten iruzurra salatu.

Baina, lehen esan dudan moduan, historiara jakinguraz hurbiltzen denak, eta galdera egokiak planteatzen dituenak oso erantzun erabilgarriak jasotzen ditu. Horri esker badakigu guk iraungo dugula. Bulegoetan dauden handikiak pasako direla, baina herriek iraungo dutela.

Hoy aquí recordamos tres hechos fundamentales de nuestra historia. Celebramos, por supuesto, la victoria del David vascón contra el Goliath imperialista en 778. Celebramos también la coronación de Eneko Aritza y el surgimiento del estado vasco en 824. Y por supuesto, recordamos también la persecución que las mujeres de estas tierras sufrieron en el año 812 a manos carolingias.

Jazarketa horrek, gainera, gogorarazten digu, gudu-zelaietako kea baino haratago, heroien irudi loriotsua baino haratago, gerrak familiei eramaten diela miseria eta oinazea, batez ere emakumeei. Ikusten ari gara, egun hauetan, munduko liskarretan, Afrikan, Iraken, Palestinan eta beste hainbat lekutan.

Por eso hoy, aquí en Orreaga, y por encima de todas las cosas, los hombres y mujeres de Euskal Herria celebramos que, pasados 1236 años, seguimos en pie, solidarios con todos los pueblos del mundo, pero igualmente celosos de nuestra propia personalidad. Aunque los emperadores, los reyes, los gobiernos y las personas importantes finjan que no oyen nuestros irrintzis.

Gora Nafarroa. Gora Euskal Herria.

Hau da aurtengo kartela!

ofiziala copia

 

************************************************************************

IazlogoORIGINALko ekitaldiak aro berri bati zabaldu zizkion ateak. Pirinioetatik abiatuta, Euskal Herri mailako eguna bilakatu nahi dugu abuztuaren 15a. Horretarako, Etxabarrengoa Kultur Elkartea eta Orreaga Fundazioarekin batera, Orreaga 778 taldea sortu da. Eta, nortzuk osatzen dute? Era guztietako taldeak: Aezkoako Gazte Asanblada, Aurizko Gazteria, Auzperriko Gaztetxea, Basaizea elkartea, Habarrots kolektiboa, Irati Irratia, Nabarra Aurrera, Nabarralde eta Pirinioetako AEK, besteak beste. Zalantzarik gabe, aniztasunean dago benetako aberastasuna.

Advertisements

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s